Archief

door prof. mr. Paul Bovend’Eert

‘President Trump: een autoritaire regeringsleider in een land van separation of powers en checks and balances’

Op nogal wat plaatsen in de westerse wereld dreigt de rechtsstaat meer en meer in het gedrang te komen door autoritaire regeringsleiders die weinig op hebben met de machtenscheiding en essentiële controlemechanismen (checks and balances) in een democratische rechtsstaat, en met de vrijheidsrechten van burgers. Het meest uitgesproken en verontrustende voorbeeld hiervan levert op dit moment de VS, waarin President Trump en zijn ultraconservatieve Republikeinse regering veelal met een beroep op een staatsnoodsituatie of zonder enige machtiging van het US Congress rechten van burgers aantasten, overheidsinstellingen en maatschappelijke instituties onder druk zetten en lokale autoriteiten confronteren met federaal (militair) ingrijpen. De verwording van de democratische rechtsstaat in de VS is ongekend voor een land dat een sterke, historisch gewortelde, politieke cultuur van ‘rule of law ‘ leek te hebben. In deze lezing wordt besproken hoe president Trump als hoofd van de uitvoerende macht deze vergaande maatregelen (executive orders) doorvoert, en welke controlemechanismen er niettemin zijn om de macht van de president te begrenzen.

Daarnaast wordt nader ingegaan op de vraag in hoeverre de president eenzijdig kan besluiten tot de inzet van Amerikaanse strijdkrachten, zoals in Iran. In hoeverre kan het US Congress, of de rechter, de president beperken in de uitoefening van War Powers?

Prof.mr. Paul Bovend’Eert is emeritus hoogleraar staatsrecht aan de Radboud Universiteit te Nijmegen. Zijn onderzoek richt zich vooral op vraagstukken betreffende regering en parlement, de organisatie van de rechtspraak en vergelijkend staatsrecht, waaronder Amerikaans staatsrecht. Hij is auteur van het handboek ‘Rechterlijke organisatie, rechters en rechtspraak’ (Wolters Kluwer 2022), coauteur van het handboek ‘Het Nederlandse parlement’ (Wolters Kluwer 2024) en auteur van ‘De Koning en de monarchie. Toekomstbestendig?’ (Wolters Kluwer 2020).

Adelbertvereniging Venray organiseert op maandag 13 april 2026 deze lezing in ‘De Baank’ Albionstraat 26 te Leunen met aanvang 20.00 uur.

Wetenschap wordt vaak gezien als een objectieve zoektocht naar waarheid. Maar achter elke vraag staat een mens met een persoonlijke achtergrond, een perspectief en onbewuste aannames. In deze lezing neemt de spreker het publiek mee in een persoonlijke én wetenschappelijke reflectie op hoe identiteit en maatschappelijke positie een rol spelen in onderzoek. Wie stelt de vragen in de wetenschap en welke blijven liggen.

Aan de hand van voorbeelden uit haar onderzoek naar jongeren, gender en identiteit in de bètawetenschappen wordt zichtbaar hoe hardnekkige stereotypen en normen subtiel doorwerken in onderzoek en onderwijs. Het publiek wordt uitgenodigd om niet alleen te luisteren, maar ook zelf te reflecteren: wat zou ú onderzoeken als u daar alle middelen voor had en waarom juist dat?

Een lezing over nieuwsgierigheid, perspectief en de vaak onzichtbare keuzes die ten grondslag liggen aan wat we belangrijk vinden om te weten.

Over de spreekster

Anneke Steegh groeide op in Leunen en ging daar naar basisschool De Meent. Na de studies Toegepaste Natuurwetenschappen aan Fontys in Eindhoven en Biologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen, werkte ze tien jaar als docent biochemie aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Vervolgens promoveerde ze in Kiel, Duitsland, aan het Leibniz-Institut für die Pädagogik der Naturwissenschaften und Mathematik met het proefschrift “Change the game, not the girl”, over de rol van stereotypen over gender. In 2023-2024 was ze gasthoogleraar gender en diversiteit in de natuurwetenschappen aan de Leibniz Universität Hannover. Momenteel is zij onderzoeker op het gebied van identiteit en sociale gerechtigheid in het bètaonderwijs en is ze lid van de Kennisgroep Techkwadraat, die met steun van het Nationaal Groeifonds zich inzet voor technologieonderwijs voor alle kinderen en jongeren.

De Canadese singer-songwriter Leonard Cohen staat erom bekend dat hij het zorgvuldig vermeed om zijn liederen uit te leggen. Desondanks liet hij zich graag interviewen. Vaak gaf hij dan sfinx-achtige antwoorden. Een van die raadselachtige uitspraken uit zo’n vraaggesprek is: hoe persoonlijker, hoe universeler. Toch onthult hij daarmee veel van zijn werkwijze. Hij wil zichzelf namelijk zo ver zien uit te diepen dat zijn liederen materiaal worden voor anderen om op hun beurt zichzelf te onderzoeken. Centraal in deze lezing staat dan ook de vraag of deze universaliteit inderdaad in het werk van Cohen te vinden is.

Omdat het oeuvre van Cohen zich over tientallen jaren uitstrekt, maar deze lezing slechts een uur kan zijn,  richt ik me op één periode. En op één album: ‘Various Positions’ uit 1984. Cohen was toen 50. Zijn leven en zijn carrière zaten op dat moment in het slop. Met dit album probeert hij zichzelf helderheid te verschaffen. Al zoekend ontdekt hij dat er niet één antwoord bestaat waar hij mee verder kan. Hij stuit op verschillende perspectieven die elk weer iets anders laten zien dat van waarde is. Vandaar ook de titel van dit album. Maar er zit nog een typisch voorbeeld van Cohen-humor in verborgen. Van verschillende posities is juist ook sprake bij het liefdesspel. Met ‘Various Positions’ lijkt hij een soort “Kamasutra” van de zingeving te bedoelen.

Vier nummers van dit album worden in de lezing besproken: ‘Hallelujah’, ‘Dance Me To The End Of Love’, ‘Night Comes On’, en ‘If It Be Your Will’. Daaraan vooraf een korte presentatie van enkele kenmerken van Cohens leven en werk.

Guus van Loenen was van 1984 tot 2019 als geestelijk verzorger werkzaam bij het Vincent van Gogh Instituut in Venray. Na zijn pensionering heeft hij liederen van Cohen vertaald en van commentaar voorzien. In 2025 verscheen zijn boek ‘Een gids die het ook niet weet. Vijftig levenslessen van Leonard Cohen’.

In Nederland werken honderdduizenden arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa. Ze zijn onmisbaar voor sectoren en bedrijfstakken met veel eenvoudig, fysiek en laagbetaald werk. Zonder hen zouden slachterijen vastlopen, groenten en fruit niet op tijd geoogst worden, supermarkten niet op tijd bevoorraad en onze bestellingen niet gratis binnen 24 uur bezorgd. Vrijwel iedereen in Nederland is eindgebruiker van hun arbeid. Toch zijn ze voor de meeste Nederlanders tamelijk onzichtbaar. Velen worden ingehuurd via uitzendbureaus, ook voor werk dat het hele jaar rond voorhanden is. En terwijl de Nederlandse en Europese regelgeving uitgaan van zelfredzame mobiele EU-burgers, zijn veel van deze arbeidsmigranten juist sterk afhankelijk van hun (uitzend)werkgevers – en daarmee kwetsbaar voor misstanden.

De lusten en lasten van deze arbeidsmigratie zijn ongelijk verdeeld. De afgelopen vijftien jaar is dat door allerlei adviesorganen in een reeks van rapporten geconstateerd. De coronapandemie leek voor een doorbraak te zorgen. Het Aanjaagteam bescherming arbeidsmigranten onder leiding van Emile Roemer bracht een rapport vol aanbevelingen uit, die het toenmalige kabinet allemaal omarmde. Wat is er sindsdien gebeurd om misstanden aan te pakken en de werk- en leefomstandigheden van deze arbeidsmigranten te verbeteren?

In deze lezing wordt speciaal ingegaan op de situatie van arbeidsmigranten in Noord-Limburg en maatregelen om die te verbeteren. Een deel van de arbeidsmigranten die aan de Nederlandse kant van de grens werken, is aan de Duitse kant van de grens gehuisvest. Deze groep is extra kwetsbaar voor misstanden, omdat toezicht en handhaving grotendeels ophouden bij de grens. Malafide Nederlandse uitzendbureaus maken bewust gebruik van dit toezichtsvacuüm, is de overtuiging van bestuurders en hulpverleners in Duitse grensgemeenten. Zij zouden de lusten en lasten graag anders verdeeld zien – net als veel lokale bestuurders en hulpverleners aan de Nederlandse kant van de grens.

Anita Böcker werkt als docent en onderzoeker bij de vaksectie Rechtssociologie en Migratierecht van de rechtenfaculteit van de Radboud Universiteit te Nijmegen. De afgelopen decennia heeft ze onderzoek gedaan naar uiteenlopende onderwerpen, van de instroom van juristen uit etnische minderheden in de rechterlijke macht tot de sociale werking van gelijke-behandelingswetgeving en van pensioenmigratie en -remigratie naar Turkije tot 24-uurszorg door inwonende migranten in particuliere huishoudens. Tijdens de covidjaren onderzocht ze de impact van de pandemie op arbeidsmigranten. In een vervolgproject onderzoekt ze samen met collega’s van de Hochschule Rhein-Waal in Kleef de werk- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten in de grensregio en mogelijkheden om die te verbeteren. Daarnaast doet ze onderzoek naar werving van vakkrachten van buiten de EU als een van de mogelijke oplossingen voor personeelskrapte in de zorgsector en technische sectoren.